Cécile Verwaaijen zoekt naar vertrouwen en verwarring| Tekst: Tijs Heesterbeek. Excellence Winter 2007
excellence

excellent

NA JARENLANG ZICHZELF ALS MODEL TE HEBBEN GEBRUIKT VOOR HAAR SCHILDERIJEN EN TEKENINGEN, IS HET VOLGENS CÉCILE VERWAAIJEN NU TIJD VOOR DE ANDER. MAAR DAT GAAT NIET ALTIJD GEMAKKELIJK. "IK PROBEER MIJN MAROKKAANSE BUURVROUW AL DRIE JAAR LANG OVER TE HALEN OM VOOR ME TE POSEREN, MAAR ZE WIL NIET."

Ze heeft geen bel. Op de voordeur die toegang geeft tot meerdere ateliers is simpelweg een blaadje geplakt met de mededeling 'Cécile V.' en haar telefoonnummer. Cécile Verwaaijen noemt het 'een niemandsland', het bedrijventerrein in Breda waar haar atelier is gevestigd. Aan weerszijden zitten onder andere een speciaalzaak voor paardensport, een garage gespecialiseerd in oude Volvo's en een dieetconsulent. In haar atelier hoor je ver weg de drums van de repeterende gospelband. "In Breda is het moeilijk om atelierruimte te vinden. Vaak moest ik er na anderhalf jaar weer uit. Hier mag ik gelukkig tien jaar blijven."

Kunstjes doen
In het atelier ontstond al doende, al spelende, het onderwerp van haar schilderijen."Toen ik afgestudeerd was, had ik opeens alle tijd van de wereld. Ik was nog echt aan het zoeken naar een onder¬werp. Puur om de tijd te doden, ging ik gymnastische kunstjes doen in mijn atelier. Na een tijdje was ik benieuwd hoe dit eruit zag, dus heb ik mezelf met een zelfontspanner gefotografeerd. Ik vond het moeilijk om mezelf te schilderen, maar wanneer je jezelf in een vervreemdende pose schildert, is het gemakkelijker. Het lijkt minder pretentieus. Ik voelde me nog te onervaren om abstracte en grootse onderwerpen te schilderen. Ik wilde klein en dichtbij beginnen." Zo ontstaat een lange reeks schilderijen waarin de Bredase kunstenares de hoofdrol speelt. Wie op haar website het overzicht van haar schilderijen en tekeningen op chronologische volgorde bekijkt, kan zich niet van het gevoel ontrekken te kijken naar een beeldend dagboek. "Dit hoor ik wel vaker. Maar eigenlijk noem ik het nooit zelfportretten. Ik ben het niet op die beelden. Ik probeer me ook altijd een beetje te camoufleren door hoofddoeken om te doen. Zo ben ik als het ware een soort van sjabloon voor een inwisselbaar persoon." De keuze voor zichzelf als model was dus enerzijds praktisch. Anderzijds was er ook de veiligheid. "Het werken met een vreemd model levert bij mij niet voldoende op. Er moet een vertrouwensband zijn met diegene die ik afbeeld. Ik blijf altijd bij de realiteit. Wanneer ik foto's maak, moeten die dus ook perfect zijn. Ik ben dan echt een regisseur. Ik denk niet van 'dat verzin ik er wel bij.' Mijn fototoestel is dan echt mijn schetsboek."

Twee-eenheid
Naarmate de tijd verstrijkt worden haar schilderijen groter. Ook wordt de band tussen de kijker en zijzelf als model hechter. Zijn het in 1995 nog kleine schilderijtjes op A4-formaat waar ze -vaak dromerig wegkijkend- als klein figuur staat afgebeeld in een dominerende ruimte, in 2001 kijkt ze de toeschouwer recht aan op doeken van meer dan een halve meter groot. In de jaren daarna gaat ze nog verder door zich zelfs dubbel op schilderijen zetten van meer dan een meter groot. Zelf is ze ook een deel van een tweeling. "Veel mensen denken wanneer ze mijn stukken zien dat ik deel ben van een eeneiige tweeling. Maar dat is niet zo. Er bestaat een foto van mij en mijn broer in de armen van mijn moeder. Dat beeld heeft me altijd geïntrigeerd. Die twee-eenheid vind ik interessant. Maar om mijn broer te gebruiken als model vind ik te makkelijk, te sentimen¬teel misschien. Ik vind het wel leuk om mensen in verwarring te brengen door te doen alsof ik een identieke zus heb."

Omslag
De omslag in haar werk voltrok zich vier jaar geleden. Verwaaijen verlegt de aandacht van haar werk op De Ander. En dan vooral op de vreemde ander: de allochtoon. "Jarenlang was ik afgesloten in mijn atelier, bezig in mijn eigen wereldje als een soort van non. Maar toen ik moeder werd en dagelijks geconfronteerd werd met een ander, kon ik me niet meer afsluiten voor de buitenwereld." Maar ook nu blijven haar onderwerpen dicht bij haar eigen wereld. "Ik val voor gezichten en mensen. Als ik met iemand aan het praten ben, slaat er soms een vonk over. Ik krijg dan beelden voor me hoe ik ze wil tekenen. En dat kan dan ook alleen met diegene die ik voor me heb. Er is geen alternatief. Dat is toch weer die realiteit die ik nastreef."

Buurvrouw
De verandering van zelfportretten naar portretten van allochtonen lijkt een grote stap, maar is het niet. "Ik woon in een heel gekleurde wijk waar ik mensen leer kennen en vriendschap mee sluit. Dat is weer die vertrouwensband die ik met het model moet hebben, die vonk. Zo stonden mijn zwager en mijn Marokkaanse buurmeisjes model. Ik probeer hun moeder al drie jaar lang over te halen om voor me te poseren, maar ze wil niet. Maar dat plaatje in mijn hoofd kan alleen met haar." Met haar portretten, geheel getekend met pastel-potlood, wil ze de angst en het negativisme rondom allochtonen weghalen. Hiervoor gebruikt ze onder andere oer-Hollandse, zeven¬tiende eeuwse beelden. Het stuk 'Soumaya' is een bewerking van 'Het Meisje met de Parel' van Vermeer. Esthetische integratie noemt de kunstenares deze vermenging. Ze stelt zich voor hoe de kijker het stuk interpreteert.' "Eerst zullen ze denken: 'oh, wat een lief meisje', maar wanneer ze langer kijken zien ze dat het een Marokkaans meisje is. De beeldtaal is Nederlands, maar er zit wel een andere cultuur in vermengt. Ik hou van deze verwarring." Trots vertelt ze dat er tijdens de groepstentoonstelling 'Onder anderen' in de NBKS (Nieuwe Brabantse Kunst Stichting) in Breda nog nooit zoveel alloch¬tonen binnen waren geweest. "Het schilderij van Soumaya hing bij de ingang, dus iedereen kon het zien. Alleen jammer dat mijn buurvrouw niet is langsgekomen."

Vanaf eind oktober exposeert Cécile Verwaaijen in shop/showroom Rianne de Witte, Reigerstraat 5, Breda. Voor meer informatie: www. cecileverwaaijen. nl

Over het werk
teksten en foto
Home  
De schilderijen  
De tekeningen  
Curriculum vitae  
Over het werk  
Webshop  
Contact opnemen  
Vrienden van Cécile